Công Nghệ Của Chúng Ta Đã Thực Sự Chạm Đến Cuộc Cách Mạng 4.0?

14 Th8, 2017

Thời gian gần đây, chúng ta thường nhắc đến cụm từ cách mạng 4.0 cũng như tương lai tốt đẹp từ cuộc cách mạng này nhưng chúng ta đã thực sự hiểu rõ cách mạng 4.0 là gì? Chúng ta nhận được gì và sẽ phải đối mặt với những vấn đề gì khi nó tràn qua? Công nghệ của chúng ta thực sự đã sẵn sàng? 

Cách mạng 4.0 là gì?

Theo Gartner, Cách mạng Công nghiệp 4.0 (hay Cách mạng Công nghiệp lần thứ Tư) xuất phát từ khái niệm “Industrie 4.0” trong một báo cáo của chính phủ Đức năm 2013. “Industrie 4.0” kết nối các hệ thống nhúng và cơ sở sản xuất thông minh để tạo ra sự hội tụ kỹ thuật số giữa Công nghiệp, Kinh doanh, chức năng và quy trình bên trong. Cuộc cách mạng đầu tiên xuất hiện khi chúng ta biết sử dụng hơi nước và cơ giới hóa vào sản xuất, sau khi điện năng được phát hiện và phổ biến rộng rãi thì cuộc cách mạng thứ hai ra đời. Cuộc cách mạng thứ 3 được đánh dấu với việc áp dụng công nghệ thông tin để tự động hóa sản xuất. Có thể coi cuộc cách mạng lần thứ được được xây dựng trên nền tảng cuộc cách mạng thứ ba khi tất cả các công nghệ lại với nhau, làm mờ đi ranh giới giữa vật lý, kỹ thuật số hay tin học.

Nối tiếp từ định nghĩa của Klaus Schwab, Cách mạng Công nghiệp 4.0 sẽ diễn ra trên 3 lĩnh vực chính gồm Công nghệ sinh học, Kỹ thuật số và Vật lý.

Những yếu tố cốt lõi của Kỹ thuật số trong cách mạng công nghệ 4.0 sẽ là: Trí tuệ nhân tạo (AI), Vạn vật kết nối – Internet of Things (IoT) và dữ liệu lớn (Big Data).

Trên lĩnh vực công nghệ sinh học, Cách mạng Công nghiệp 4.0 tập trung vào nghiên cứu để tạo ra những bước nhảy vọt trong Nông nghiệp, Thủy sản, Y dược, chế biến thực phẩm, bảo vệ môi trường, năng lượng tái tạo, hóa học và vật liệu.

Cuối cùng là lĩnh vực Vật lý với robot thế hệ mới, máy in 3D, xe tự lái, các vật liệu mới (graphene, skyrmions…) và công nghệ nano.

Theo nhận định của các chuyên gia, cuộc cách mạng này đang diễn ra với tốc độ nhanh chóng, vượt xa so với ba cuộc cách mạng trước. Đây là có lẽ là bước tiến nhảy vọt lớn lao trong quá trình phát triển. Đây là cơ hội nhưng cũng là thách thức đối với các quốc gia đang phát triển trong đó có Việt Nam.

Cuộc cách mạng 4.0 sẽ tác động gì đến chúng ta?

Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đang diễn ra mạnh mẽ ở các nước phát triển, còn ở Việt Nam nó mới chỉ dừng lại ở dạng khái niệm, phía trước còn vô vàn khó khăn và thách thức trước khi chúng ta thực sự hòa nhập vào cuộc cách mạng này. Chúng ta chưa thực sự sẵn sàng cho cuộc chuyển mình lớn lao này. Điều này thể hiện rõ nhất ở các khía cạnh về công nghệ, các chỉ số và nguồn nhân lực.

Điểm mấu chốt của cuộc cách mạng 4.0 là việc giảm nhân lực và tăng năng suất lao động. Trong khi đó, một trong những lợi thế cạnh tranh lớn của nước ta hiện nay là nguồn lao động giá rẻ dồi dào. Chính vì thế, khi cuộc cách mạng lần thứ 4 diễn ra sẽ dẫn đến tình trạng dư thừa lao động rất lớn ở nước ta. Hiện nay, ở nước ta hơn 70% dân số vẫn ở nông thôn, mức sống thấp và trình độ lao động còn rất thấp so với hầu hết các nước trên thế giới. Cuộc cách mạng 4.0 ra đời nhằm giải quyết nhu cầu thiếu lao động ở những nước có trình độ kỹ thuật cao, khan hiếm lao động như Nhật Bản. Chính vì vậy, nếu chúng ta thực sự tham gia vào cuộc cách mạng này chúng ta phải chuẩn bị thật kỹ càng cho kịch bản dư thừa lao động phổ thông trình độ thấp. Hơn thế nữa, đây là một cuộc cách mạng khoa học công nghệ, nó yêu cầu lao động phải có một trình độ nhất định mới có thể tham gia vào quá trình sản xuất. Với tình trạng lao động trình độ thấp còn khá lớn như hiện nay, nước ta gặp khá nhiều bất lợi trong cuộc đua cách mạng 4.0.

Tất cả các cuộc cách mạng đều được dẫn dắt bằng khoa học công nghệ. Cuộc cách mạng lần thứ 4 này cũng không nằm ngoài quy luật đó. Chính vì thế, để đánh giá xem một quốc gia đã sẵn sàng cho cuộc cách mạng này hay không chúng ta có thể nhìn vào trình độ khoa học kỹ thuật của chính quốc gia đó. Trong những năm gần đây, khoa học kỹ thuật của nước ta đang phát triển một cách nhanh chóng ví như năng lực truyền dẫn, tổng băng thông Internet trong nước là 3.020 Gbps, băng thông đi quốc tế là 3.820 Gbps. Trong số này, tổng băng thông của các tuyến cáp biển đạt 645 Gbps, đường backbone có tổng cộng 1650 Gbps. Đối với vệ tinh là 900 Mbps. Tuy nhiên, xét về tổng thể, sự phát triển của chúng ta vẫn chưa thực sự tương xứng với tiềm năng và tương xứng với các quốc gia khác trong khu vực. Và sẽ còn rất nhiều điều phải thay đổi nữa trước khi được nhắc tên trong cuộc cách mạng lần thứ 4 này.

Theo chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh, cuộc cách mạng 4.0 đặt ra áp lực lớn cho sự thay đổi. “Đây là động lực để đổi mới, tái cơ cấu. Mô hình tăng trưởng kinh tế của Việt Nam đã đến giới hạn. Cách mạng công nghiệp lần thứ  4 sẽ tạo sức ép khủng khiếp cho cải cách. Cần phải có những cơ chế, chính sách để hỗ trợ doanh nghiệp bắt kịp và tận dụng cơ hội, vượt qua thách thức”.

Lúc này khi cuộc cách mạng 4.0 mới bắt đầu, nên các nước gần như “bình đẳng” về cơ hội. Một nước đang phát triển như Việt Nam có thể đi thẳng vào nghiên cứu, ứng dụng công nghệ mới do các công nghệ này không phụ thuộc vào công nghệ cũ, từ đó có thể rút ngắn khoảng cách phát triển. Điều này đòi hỏi Chính phủ cần có những nỗ lực hành động lớn hơn chứ không chỉ dừng lại ở các bài phát biểu hay các buổi tọa đàm.

Follow Us
on Facebook.

Đăng ký
nhận tin tức.